Có nên tiêm vắc xin viêm gan B trong 24h đầu sau sinh?

Viêm gan siêu vi B là một bệnh dễ bị lây nhiễm. Mức độ lây nhiễm viêm gan siêu vi B cao hơn HIV (gây bệnh AIDS) gấp 50 -100 lần. Nhiễm siêu vi Viêm gan B mãn tính sẽ dẫn tới Xơ gan và Ung thư gan. Hiện nay 80% Ung thư gan nguyên phát là do Viêm gan siêu vi B gây ra.

gan bị xơ do bị viêm gan siêu vi b
Gan bị xơ

Tuy nhiên tại Việt Nam thì tỷ lệ người bị mắc viêm gan siêu vi B rất cao, khoảng từ 10 – 20 % dân số. Tỉ lệ người mẹ mang thai nhiễm viêm gan siêu vi B mãn tính là khoảng 10 – 12%

Khi người mẹ mang trong mình viêm gan siêu vi B thì tỷ lệ lây truyền cho thai nhi nếu không dùng các biện pháp can thiệp rơi vào khoảng 90% là lây nhiễm sang con.

Tổ chức y tế thế giới (WHO) khuyến cáo nên tiêm vắc xin ngừa viêm gan B cho trẻ sơ sinh trong vòng 24h đầu ngay sau sinh có thể giảm từ 85 – 95% nguy cơ nhiễm viêm gan B từ mẹ sang con.

Tuy nhiên thời gian qua có một số tai biến liên quan tới tiêm chủng khiến nhiều phụ huynh lo lắng, thắc mắc, cân nhắc có nên tiêm viêm gan B sơ sinh cho con mình hay không. Cụ thể như sau:

Tiêm viêm gan B sơ sinh sớm như vậy có an toàn hay không? Tại sao phải tiêm trong vòng 24h đầu sau sinh?

Cùng với vaccin viêm gan B sơ sinh, vắc xin phòng lao và vitamin K được tổ chức y tế thế giới WHO khuyến cáo tiêm càng sớm càng tốt ngay sau khi sinh. Hiện nay việc tiêm viêm gan B sơ sinh cũng được áp dụng trong chương trình tiêm chủng mở rộng tại nhiều quốc gia trên thế giới.

Đối với vắc xin viêm gan B sơ sinh để đạt hiệu quả cao nhất nên tiêm ngay trong vòng 24h sau sinh (85-95%). Nếu tiêm muộn trong vòng 7 ngày thì hiệu quả bảo vệ chỉ còn khoảng 50 – 57%. Và sau 7 ngày thì gần như không có tác dụng.

Người mẹ bị nhiễm viêm gan B, ngay sau sinh có nên sử dụng kháng huyết thanh viêm gan B kết hợp với tiêm vắc xin viêm gan B cho bé hay không?

Một số nghiên cứu cho thấy khi kết hợp sử dụng kháng huyết thanh viêm gan B đồng thời với tiêm viêm gan B sơ sinh trong vòng 24h đầu có thể làm giảm tỷ lệ lây truyền viêm gan B từ mẹ sang con lên tới 95-98 %, thậm chí một số nghiên cứu lên tới con số kỳ vọng là 100%.

Cụ thể khi nghiên cứu tiêm vắc xin viêm gan B sơ sinh Engerix B (vắc xin ngừa viêm gan B tái tổ hợp đầu tiên trên thế giới) kết hợp với huyết thanh kháng viêm gan B tỷ lệ bảo vệ có thể lên tới 98%. (Có đầy đủ dữ liệu nghiên cứu lâm sàng chứng minh và được WHO và Bộ y tế Việt Nam chấp thuận về kết quả của nghiên cứu)

Trích "thông tin kê toa Engerix B" được Bộ Y tế chấp thuận
Trích “thông tin kê toa Engerix B” được Bộ Y tế chấp thuận

Trẻ sinh non hoặc trẻ thiếu cân có tiêm viêm gan B sơ sinh được hay không? Những trường hợp nào thì không nên tiêm viêm gan B sơ sinh ?

Trẻ sinh non hoặc trẻ thiếu cân vẫn có thể tiêm viêm gan B sơ sinh trong 24h đầu. Tuy nhiên cần lưu ý một số trường hợp sau:

– Khi trẻ sinh non dưới 28 tuần tuổi đặc biệt là trẻ có hệ hô hấp chưa hoàn chỉnh, cần phải cân nhắc nguy cơ ngừng thở tiềm tàng. Và cần phải giám sát hệ hô hấp trong vòng 24 – 72 giờ sau tiêm.

– Đối với những trẻ đang bị ốm, sốt, hoặc bị mắc một số bệnh nhiễm khuẩn cấp tính thì nên cân nhắc thận trọng lợi ích và nguy cơ, có thể phải hoãn tiêm.

Có rất nhiều phác đồ tiêm viêm gan B, nên lựa chọn phác đồ nào để cho hiệu quả cao?

Hiện tại thì có 3 phác đồ tiêm viêm gan B cho trẻ sơ sinh được sử dụng phổ biến tại Việt Nam:

– Phác đồ 3 mũi 0, 1, 6: Tiêm mũi 1 trong vòng 24h, mũi 2 cách mũi 1: 1 tháng; mũi 3 cách mũi đầu tiên 6 tháng.

– Phác đồ 4 mũi 0, 1, 2 và mũi nhắc lúc 12 tháng: Tiêm mũi 1 trong vòng 24h đầu sau sinh, mũi 2 cách mũi 1: 1 tháng; mũi 3 cách mũi 1: 2 tháng và tiêm nhắc lại mũi 4 khi trẻ 1 tuổi.

– Phác đồ 0, 2, 3, 4 và mũi nhắc lại khi trẻ 1 tuổi: Đây là phác đồ đang áp dụng trong chương trình tiêm chủng mở rộng. Ngay sau khi sinh trong vòng 24h đầu bé được tiêm viêm gan B sơ sinh tại bệnh viện. Sau khi về bé sẽ tiêm các mũi tiếp theo vào lúc 2, 3, 4 tháng tuổi tại trạm y tế của xã phường hoặc các phòng tiêm dịch vụ. Mũi viêm gan B ở tháng thứ 2,3,4 thường được kết hợp có trong vắc xin 5 trong 1 hoặc 6 trong 1.

Đối với trẻ khỏe mạnh, mẹ không bị nhiễm viêm gan B có thể lựa chọn 1 trong 3 phác đồ trên để tiêm.

Tuy nhiên với trẻ nguy cơ cao, mẹ bị nhiễm viêm gan B, thì nên lựa chọn phác đồ 0, 1, 2 tháng, mũi nhắc 12 tháng; để tạo đáp ứng miễn dịch nhanh. Kết hợp với huyết thanh kháng viêm gan B để tăng tỷ lệ bảo vệ. Hiệu quả bảo vệ có thể lên tới 98 -100 % trong nghiên cứu của Poovorawan, Y et al. Pediatr Infect Dis J. 1992; 11:816-21 bên dưới

vắc xin viêm gan B sơ sinh cho mẹ bị nhiễm viêm gan b
Trong trường hợp mẹ bị viêm gan B, Hiệu quả bảo vệ cho bé tăng lên khi kết hợp sử dụng tiêm vắc xin viêm gan B và kháng huyết thanh viêm gan B

Dược Sỹ Duy Vững

Tài liệu tham khảo:

  • Tài liệu chương trình tiêm chủng mở rộng
  • Thông tin kê toa vắc xin ngừa viêm gan B Engerix B được chấp thuận bởi Bộ y tế.
  • Nghiên cứu của Poovorawan, Y et al. Pediatr Infect Dis J. 1992; 11:816-21

 

 

© 2016 Lịch tiêm phòng. Thiết kế Website bởi VietMoz.